hit counter
header

Algemeen

Waaruit bestaat een gezond dieet?

Vergeet de ongezonde crashdiëten! Je valt er wel snel mee af, maar de nadelen zoals voedseltekorten, gebrek aan energie, enz. zijn niet op één hand te tellen. Snel maar ongezond dus. Daarom vind je hier een overzicht van de producten die een normaal en gezond dieet zou moeten bevatten.

Eiwitten

Elke maaltijd die je consumeert zou eigenlijk eiwitten moeten bevatten. Eiwitten bezorgen je een vol gevoel en houden de stofwisseling in je lichaam aan het werk. Magere producten die rijk zijn aan eiwitten zijn onder meer: mager rood vlees, kalkoen, vis, wild, eieren en magere zuivelproducten.

Koolhydraten

Koolhydraten zouden ook in iedere maaltijd moeten zitten. Ze voorzien het menselijke lichaam van energie. Kies voor koolhydraten met een lage glycemische index en niet voor geraffineerde koolhydraten als wit brood, suiker, rijst, enz. Koolhydraten met een lage glycemische index worden gemakkelijk verteerd. Daardoor komen de suikers langzaam in de bloedbaan terecht en wordt de insulinespiegel niet te hoog.

Fruit en groenten

Probeer 5 stukken groenten en fruit per dag binnen te krijgen! Dat is de aangeraden dagelijske hoeveelheid.

Hoe bereken je je BMI?

Sommige mensen hebben zoveel overgewicht dat het schadelijk is voor hun gezondheid. Om te weten te komen hoe het zit met je gewicht, kun je best je BMI (Body Mass Index) bepalen.

Berekening

Om je BMI te berekenen moet je je gewicht in kilogram delen door het kwadraat van je lengte in meter.

Een voorbeeld:
Je weegt 70 kilogram en bent 1,80 meter groot:
70 : (1,8 x 1,8)= 70 : 3,24= 21,5 kg.

Resultaten

Bij een BMI tussen 10 en 18,5 kun je spreken van ondergewicht. Probeer bij te komen en raadpleeg, als dat niet lukt, een arts.
18,5-25: gezond BMI: normaal, gezond gewicht
25-30: overgewicht. Je bent te zwaar maar het overgewicht leidt nog niet tot ernstige gezondheidsrisico’s.
30-40: zwaarlijvigheid, obesitas. Verhoogd risico op aandoeningen als diabetes, hartaandoeningen en rugklachten.
Meer dan 40: ernstige zwaarlijvigheid of morbide obesitas. Je gezondheid is in gevaar!

Uitzonderingen

De BMI-berekening is een indicatie van je overgewicht. Het hoeft niet altijd te kloppen. De berekening houdt namelijk geen rekening met je spiermassa of het beendergestel. Zo kunnen twee personen met eenzelfde BMI een verschillende percentage lichaamsvet hebben. Krachtsporters en bodybuilders komen bij het berekenen van hun BMI vaak uit op overgewicht, hoewel er aan hun lichaam geen grammetje vet te bespeuren valt.

De BMI-berekening is niet van toepassing op kinderen en jongeren van onder de 20. De hoeveelheid vetweefsel zal tijdens de groei namelijk nog veranderen.

Wat is het jojo-effect?

Als je in korte tijd veel gewicht verliest, is de kans groot dat je meteen nadat je stopt met afvallen enorm veel bijkomt. Dit noemen we het jojo-effect. Sommige mensen wegen even na afloop van hun dieet zelfs weer zwaarder dan voordat ze begonnen met afvallen.

Het fenomeen komt vaak voor na het volgen van een zogenaamd ‘crashdieet’. Tijdens zo’n dieet krijgt het lichaam een signaal en gaat het zich gedragen alsof het zich in een noodtoestand bevindt. Het voedsel dat je eet, zal je lichaam opslaan als vetreserves. Na het dieet bereidt het lichaam zich voor op een nieuwe ‘noodtoestand’ en zal het alles blijven opslaan in de vetten.

Een tweede gevolg van een crashdieet is dat je spiermassa afneemt. Minder spieren betekent een lagere verbranding. En zo kom je er uiteindelijk veel slechter vanaf dan voor je dieet. Je spiermassa is afgenomen, je hebt een hoge vetpercentage en bovendien kom je in een razendsnel tempo bij!

Als je het jojo-effect wilt voorkomen, kun je best niet beginnen aan een hongerdieet, maar op een verantwoorde (en langzamere) manier afvallen.

Wat is een crashdieet?

Als je een crashdieet volgt eet je op een dag minder dan het menselijk lichaam eigenlijk nodig heeft. Door een crashdieet te volgen, val je op korter tijd zeer veel af, maar krijg je ook te weinig noodzakelijke voedingsstoffen binnen.

Bij een calorie-inname van minder dan 1300 calorieën per dag kunnen we gerust van een crashdieet spreken. Een volwassen man heeft ongeveer 2650 calorieën nodig, een vrouw ongeveer 2000.

Gevolgen

Je lichaam zal denken dat je een soort winterslaap gaat doen en zal vanzelf overschakelen naar ‘noodtoestand’. Je metabolisme (stofwisseling) zal op een lager pitje draaien om zo minder energie te verbruiken. Het lichaam zal de spiermassa aanspreken om zo extra energie te verkrijgen en het voedsel dat je toch binnenkrijgt opslaan als vetreserves.

Na het crashdieet zul je waarschijnlijk heel wat kilo’s kwijt zijn. Je zult spiermassa verloren hebben maar het vetvolume zal gelijk gebleven zijn. Als je terug meer gaat eten, zal je lichaam gaan ‘hamsteren’ voor het geval het weer met een ‘noodtoestand’ te maken krijgt. Zo kom je na het dieet in sneltempo weer bij. Dit noemen we het jojo-effect.

Verantwoord diëten

Een crashdieet kun je alleen op een verantwoorde manier volgen als je het niet te lang volgt en ervoor zorgt dat je de noodzakelijk voedingsstoffen binnenkrijgt. Je kunt je voeding altijd aanvullen met supplementen. Na het dieet moet je ervoor uitkijken dat je niet in je oude eetpatroon hervalt, anders vliegen de kilo’s er zo weer aan! Dat noemen we het ‘jojo-effect’. Daarom is het aan te raden over een langere periode op een rustig tempo af te vallen in plaats van in een keer alle kilo’s te willen kwijtspelen.

Voorbeelden

Voorbeelden van crashdiëten zijn: Sonja Bakker-dieet, ziekenhuisdieet, koolsoepdieet, sapdieet, fruitdieet, broodwisseldieet, enz.

Kortademigheid

Zwaarlijvige of obese mensen hebben vaak last van ademhalingsproblemen of kortademigheid.

De oorzaak kan te zoeken zijn in de stapeling van overmatig vet onder het middenrif en in de borstwand. Dat leidt tot ademhalingsmoeilijkheden en kortademigheid, zelfs bij kleine inspanningen.  Die ademhalingsproblemen leiden op hun beurt tot ernstige slaapstoornissen en slaapapneu (tijdelijke ademhalingsstilstand tijdens de slaap).

Mensen met overgewicht ondervinden vaak ademhalingsproblemen bij fysieke inspanningen.  Dit noemen we kortademigheid. Ze voelen zich snel buiten adem en hebben regelmatig last van een gevoel van benauwdheid. Ze voelen zich alsof ze niet genoeg zuurstof binnenkrijgen.

Er bestaan verschillende graden van kortademigheid. Sommige zwaarlijvige patiënten geraken al buiten adem nadat ze een stuk gelopen hebben of een trap beklommen hebben, anderen hebben al last van kortademigheid als ze zich aankleden. Als je het gevoel hebt dat je kortademigheid echt een probleem wordt en het je belemmert in je dagdagelijkse bezigheden, neem dan contact op met de dokter.

Slaapapneu

Slaapapneu is een slaapstoornis waarbij de patiënt tijdens zijn slaap meerdere keren minstens 10 seconden stopt met ademen. Als die ademstilstanden meer dan 30 keer per nacht voorkomen, spreken we van een slaapapneusyndroom.

De ademstilstanden duren minstens 10 seconden, maar kunnen oplopen tot 1 à 2 minuten. 90% van de patiënten zijn mannen. Meestal gaat het om mannen van middelbare leeftijd met overgewicht, maar ook mensen met normaal gewicht kunnen slaapapneu hebben.

Symptomen

Hevig snurken
Regelmatig wakker worden met een schok
Permanente vermoeidheid tijdens de dag
Ochtendhoofdpijn
Geïrriteerdheid, concentratiestoornissen
Nachtzweten
Vaak moeten plassen ’s nachts

Gevolgen

Naast de gevolgen op korte termijn (slaperigheid, oververmoeidheid, concentratiestoornissen), kan slaapapneu op lange termijn zware gevolgen hebben voor het lichaam. Zo werkt de aandoening ademhalingsinsufficiëntie, verhoogde bloeddruk en hart- en vaatziekten (hartritmestoornissen, hartkrampen, hartinfarct, enz.) in de hand.

Soorten

Er bestaan twee verschillende soorten slaapapneu:

Obstructieve slaapapneu: de meest voorkomende vorm. Wordt veroorzaakt door een vernauwing van de keelholte. Sommige mensen hebben een kleinere keelholte of een verslapte keelwand, zodat de keel gemakkelijker toevalt. Bij zwaarlijvigheid kan een toegenomen vetmassa tot een vernauwing van de keel leiden.
Centrale slaapapneu: ten gevolge van een neurologische afwijking. De hersenen sturen in dit geval geen prikkel meer door naar de ademhalingsspieren.

Behandeling

Als je vermoedt dat je lijdt aan het slaapapneusyndroom, raadpleeg dan een dokter. Hij zal je in veel gevallen doorverwijzen naar een gespecialiseerd slaapcentrum.  Waarschijnlijk zul je een nacht in de slaapkliniek moeten doorbrengen, zodat artsen een slaapregistratie kunnen uitvoeren en de diagnose stellen.

Bij een licht obstructieve slaapapneu volstaan meestal al enkele aanpassingen in de levensstijl, zoals gewichtsverlies, stoppen met alcohol of met roken en geen kalmeer- of slaapmiddelen gebruiken.

Een ernstig slaapapneusyndroom wordt behandeld met nCPAP-therapie.  ‘nCPAP’ staat voor ‘nasal continuous positive airway pressure’ of voortdurende positieve druk in de luchtwegen. Het nCPAP-apparaat (neusmasker) zorgt voor overdruk tijdens het ademen, waardoor de keel tijdens de ademhaling niet snel dichtvalt.

Een slaapapneu kan, net zoals snurken, in veel gevallen behandeld worden door middel van een kleine operatieve ingreep aan de keel.

Snurken

Snurken is een bekend probleem bij veel mensen die kampen met overgewicht.  Bij snurken kenmerkt de ademhaling tijdens de slaap zich door een ruisend en brommend geluid dat zo zwaar kan zijn dat partners of zelfs huisgenoten ervan wakker liggen.

90% van de mensen die snurken, zijn mannen. Hoe ouder men wordt, des te groter het risico dat men gaat snurken. Snurken kan een nadelig effect hebben op je sociale leven en je gezinsleven. Denk bijvoorbeeld aan partners die apart moeten slapen omwille van het snurkprobleem of mensen die vanwege het snurkprobleem niet meer op hotel durven.

In de meerderheid van de gevallen is snurken relatief onschuldig, maar soms lijdt de snurker aan het slaapapneusyndroom, waarbij zijn ademhaling tijdens het slapen regelmatig stilvalt. Slaapapneu heeft een enorme invloed op de slaapkwaliteit van de snurker. Hij kan niet goed doorslapen en zal zich overdag vermoeid voelen.

Oorzaak

Snurkgeluiden ontstaan door een vernauwing in de luchtweg in het traject tussen de neusgaten en de stembanden. Meestal gaat het over een vernauwing achter de huig of in het gebied in de keelholte achter de tong. Bij sommige snurkers is de neusholte te nauw.

Bij zwaarlijvigheid kan er een vetopstapeling ontstaan rond de keel, waardoor deze te smal wordt. Door de vernauwing van de keelholte kunnen het zachte gehemelte met de huig, de tong en de wanden van de keelholte dan naar elkaar toe gezogen worden en gaan trillen.

Voorkomen

Probeer niet op je rug te slapen (je kunt bijvoorbeeld een tennisbal in de rug van je pyjamajas naaien)
Gebruik geen zware maaltijd voor het slapengaan
Drink geen alcohol voor het slapengaan
Stop met roken
Probeer gewicht te verliezen: eet gezond en zorg voor voldoende lichaamsbeweging
Houd een regelmatig leefpatroon aan, waarbij slaapmiddelen en kalmerende middelen uitgesloten worden.

Hulpmiddelen

Er zijn tientallen hulpmiddelen op de markt die het snurken zouden tegengaan.  Zo zijn er kinbanden om de mond gesloten te houden, anti-snurkbeugels, spreiders om de neus open te houden, elektrische apparaatjes die een stroomstoot geven als het snurken begint, enz.

In veel gevallen kan het snurken opgelost worden door een kleine operatieve ingreep. Zo kunnen een groot deel van de huig en het zachte gehemelte verwijderd worden, zodat de overgang van de keel naar de neus ruimer wordt. Een andere ingreep is de gecontroleerde littekenvorming. Daarbij wordt littekenweefsel aangemaakt in het gehemelte, waardoor dat minder gaat trillen.